Τρίτη, 29 Σεπτεμβρίου 2015

Καινοτομία ρε άχρηστοι: η περίπτωση του αλβανοκροάτη φαρμακοπειρατή Martin Shkreli!


Πάει o Martin Shkreli, μάγκας τώρα 32 χρονών, και αγοράζει τα δικαιώματα του φαρμάκου Daraprim για το AIDS προς 55εκ. δολάρια. Μέχρι τον Αύγουστο του 2015, όταν και έγινε η συμφωνία, κάθε χάπι είχε κόστος παραγωγής 1 δολάριο και τιμή πώλησης 13,5 δολλάρια, ενώ ένας ασθενής συνήθως δε χρειάζεται πάνω από 100 χάπια για τη θεραπεία του. Και αν αναρωτιέσαι γιατί είναι τόσο φτηνό το φάρμακο μιας τόσο σοβαρής ασθένειας; Η απάντηση είναι επειδή ως βάση έχει ένα φάρμακο που έχει πρωτοκατασκευαστεί το 1940 για κάποια σπάνια ασθένεια!
Και αφού κάνει το ντιλ, τι κάνει το αλάνι, ο δαιμόνιος επιχειρηματίας Martin, προερχόμενος από τον αγγελικό κόσμο των χρηματιστηριακών (πρώην hedge-funder); Όχι πες αν σου περνάει από το μυαλό;
Να σου πω εγώ τι κάνει... γίνεται "Φαρμακοπειρατής", ή τουλάχιστον ο πρώτος πολύ γνωστός τέτοιος που φέρνει το επάγγελμα στο προσκήνιο και ο πάει και σε άλλο επίπεδο.
Γιατί; Γιατί πουλιόταν φτηνό, λέει, και έπρεπε να βγάλει κέρδος...
για να φτιάξει καλύτερο φάρμακο. Στο μέλλον, φυσικά.
Ξέρω, ξέρω τι σκέφτεσαι τώρα που διαβάζεις αυτή την είδηση. Όμως δεν έχεις δίκιο γιατί αφήνεις τη ζήλεια σου να γίνει φθόνος!
Αλήθεια σου πέρασε εσένα από το μυαλό να κάνεις κάτι τέτοιο, φίλε μου; Αυτό το απλό πράγμα: να αγοράσεις τα δικαιώματα ενός σκευάσματος ηλικίας πολλών δεκαετιών, που όμως έχουν ανάγκη πολλοί άνθρωποι, και χωρίς να διαθέσεις σεντ για έρευνα, για προώθηση, για, για, για, που να αφορά αυτή την έκδοση του φαρμάκου, έχοντας απλά τα δικαιώματα παρασκευής και διάθεσής του... τσουπ να αυξήσεις την τιμή πώλησης κατά περίπου 50 φορές (5000% αύξηση);
Όχι, δεν το σκέφτηκες! Πες την αλήθεια.
Και γιατί δεν το σκέφτηκες; Διότι δεν έχουμε όλοι, και σαφώς δεν έχεις και εσύ, το δαιμόνιο του επιχειρηματία. Αυτού του εντερπρενέρ που ανοίγει τους δρόμους πάνω στους οποίους περπατάμε όλοι οι υπόλοιποι. Για να πάει η ανθρωπότητα μπροστά ρε αδερφέ!
Πολλοί που μπαίνουν στον κοπιαστικό στίβο του επιχειρήν με ξένα κόλυβα, για να προκόψουν πρέπει να διαβάσουν στοίβες ταχυδακτυλουργικών βιβλίων με πομπώδεις τίτλους "10 τρόποι να βγάλετε λεφτά", "100 τρόποι να επιβιώσετε πατώντας πάνω στους άλλους", "Έυκολοι τρόποι να κάνετε το χόμπι σας επιχείρηση", "Κόλπα να λέτε μπούρδες, να σας χειροκροτούν, και βγάζετε λεφτά", κ.α. Ο Martin, όμως, χρειάστηκε να διάβασει μόνο την πρώτη inspirational φράση της πρώτης σελίδας από ένα τέτοιο βιβλίο τον περασμένο Αύγουστο, η οποία ήταν η καθόλου πρωτότυπη "Θέλετε να βγάλετε πολλά λεφτά, έυκολα και γρήγορα;". Μετά σταμάτησε, χαμογέλασε και είπε μέσα του "ξέρω τι θα κάνω!". Μέχρι τον Σεπτέμβριο... είχε λεφτά! Πολλά λεφτά!
Πώς κατάφερε, αλήθεια, ο Martin να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στις κερδοσκοπικες επιχειρηματικές πρακτικές; Τελικά τι είναι αυτό που κάνει ο Martin ο χρηματιστής που δεν κάνει κανένας άλλος; Τι εννοεί όταν δικαιολογεί την απόφασή του λέγοντας "αύξηση της τιμής στοχεύει να χρηματοδοτήσει τις έρευνες για ένα καλύτερο φάρμακο";
Επιστρέψτε μου να σους πω, αν δεν το κατάλαβες. Που δεν το κατάλαβες, γιατί αν το τα 'πιανες τόσο εύκολα, εγώ θα μίλαγα στον Martin τώρα και εσύ θα σκεφτόσουνα αν η αύξηση των 5000% ήταν αρκετή για τα επιχειρηματικά σου σχέδια.
Συνήθως ένα προϊόν πουλιέται σε μια τιμή που συνυπολογίζει χοντρικά: α) το κόστος της έρευνας που έχει γίνει για να μπορεί να παραχθεί, β) το κόστος παραγωγής και διάθεσης, γ) ένα χρηματικό ποσό που αντιστοιχεί στο κέρδος. Το κέρδος μπορεί ο επιχειρηματίας είτε να το φάει, είτε να το βάλει στην άκρη, ή να το επανεπενδύσει με σκοπό περισσότερο κέρδος στο μέλλον. Μπορεί επίσης να δανειστεί από την αγορά ώστε να παράξει ένα προϊόν ακόμα καλύτερο και πιο κερδοφόρο. Σε κάθε περίπτωση όμως ο κανόνας είναι: πρώτα φτιάχνεις, μετά πουλάς και βγάζεις κέρδος!
Η κοινή λογική αυτά λέει, κι αυτά ήξερε χρόνια τώρα ο κόσμος των επιχειρήσεων. Ε, λοιπόν, ο Martin ήρθε να τα αλλάξει όλα και ορίστε τι λέει -εκλαϊκευμένα- ως πρωτοπόρος: "αντί να δανειστώ από τράπεζες ή funds για να φτιάξω το νέο καλύτερο φάρμακο το οποίο θα δικαιολογεί υψηλότερη τιμή, θα πάρω δανεικά και αγύριστα από τους χρήστες του σημερινού φαρμάκου, παρά το ότι είναι 70 περίπου χρονών, και θα κερδοφορήσω σαν κύριος υποσχόμενος αυθαίρετα *έρευνα για κάτι καλύτερο*...".
Καλό, ε; Έμεινες με το στόμα ανοιχτό, έτσι;
Καινοτομία ρε άχρηστοι!
Ας πούμε τα πράγματα με το όνομά τους: κάποιοι άνθρωποι ανήκουν στην "κοινωνία της δημιουργίας" και κάποιοι άλλοι -σαν εμάς- πρέπει να ευχαριστούμε που ανήκουμε στο ίδιο είδος ζώου με αυτούς. Που μπορούμε να αισθανόμαστε περήφανοι διηγώντας τουλάχιστον τα κατορθώματά τους.
Τί; Δεν είναι καινοτομία αυτό; Είναι απληστία και κερδοσκοπία; Λάθος! Ο Martin ο χρηματιστής είπε ότι όποιος ασθενής δε μπορεί να αγοράσει το φάρμακο... ο ίδιος θα του το παραχωρεί δωρεάν! Ακούς μωρέ; Έχοντας καβατζώσει με το δημιουργικό μυαλό του τα 749 ευρώ παραπάνω από το κάθε χάπι, θα δίνει 1 ολόκληρο ευρώ από την τσέπη του στον κάθε άπορο! Και φιλάνθρωπος ο Martin.
Δε ξέρω αν το 'πιασες, αλλά ο τύπος ανοίγει νέους ορίζοντες και από μια ακόμα πλευρά στην τιμολόγηση προϊόντων: αν πας να πάρετε ένα καρβέλι ψωμί και σε χρεώσει ο φούρναρης 50 ευρώ αντί για 1 ευρώ, με τη δικαιολογία ότι χρειάζεται χρήματα γιατί φτιάχνει μια νέα καλύτερη συνταγή ψωμιού και ότι αυτό που φτιάχνει ήδη το δίνει δωρεάν σε όποιον δεν έχει να πληρώσει,... να ξέρεις ποιος το ξεκίνησε, έτσι; Ο Martin ο χρηματιστής που τώρα περνάει τον καιρό του με τα φάρμακα!
Κόψτε φάτσα χαμογελαστή ακόμα και όταν συζητούνται τόσο σοβαρά θέματα. Σας φαίνεται για άνθρωπος με κακές προθέσεις;

Κι όμως δεν ήταν η πρώτη φορά του Martin

Όπως όλα τα καλά κόλπα, δε τα πετυχαίνεις με την πρώτη. Θέλει υπομονή και προετοιμασία. Πρόβες, κι άλλες πρόβες. O Martin δε θα μπορούσε να είναι εξαίρεση.
Σχεδόν ένα χρόνο πριν το νέο κατόρθωμα του Martin, το 2014, όταν είχε ανώτερη εκτελεστική θέση σε μία άλλη εταιρία ονοματι Retrophin Inc, αποφάσισε να εκτινάξει την τιμή κατά 20 φορές (2,000%) ενός άλλου φαρκάμου, του Thiola. Συγκεκριμένα από 1.50 δολάριο το κάθε χάπι, το πήγε στα 30 δολάρια.
Το Thiola, είχε φτιαχτεί κι αυτό παλιότερα για κάποια σπάνια ασθένεια, για την ακρίβεια την κυστηνουρία η οποία είναι μια γενετική ασθένεια που προκαλεί την πολύ συχνή ανάπτυξη πετρών στα νεφρά και μάλιστα είναι ανίατη. Πρακτικά ο ασθενής πρέπει να παίρνει περίπου 8 χάπια τη μέρα για όλη του τη ζωή. Η εταιρία του Martin αγόρασε τα δικαιώματα για τις ΗΠΑ τον Μάιο του 2014 και αμέσως προχώρησε στην ανατίμηση.
Ήδη τον Σεπτέμβριο του 2014 κάποια μπλογκς άρχισαν να κράζουν την εταιρία-εργοδότη του Martin (π.χ. In the PipelineFiercePharma), δείγμα ότι αδυνατούσαν να εκτιμήσουν την διορατικότητά του ως επιχειρηματία και το πόσο ενδιαφέρεται για να βελτιώνει φάρμακα. Έγραφαν μάλιστα: "πρόκειται για την πιο παράλογη αύξηση φαρμάκου που έχουμε δει ποτέ!", ενώ διαπίστωναν ότι παρότι είχαν υπάρξει κι άλλες σημαντικές ανατιμήσεις φαρμάκων παλιότερα, υπήρχε μια χοντρή διαφορά με την περίπτωηση αυτή: δεν είχε γίνει καμία νέα μελέτη για το φάρμακο πριν την ανατίμηση, το οποίο σημαίνει ότι η εταιρία δεν είχε δαπανήσει/επενδύσει ούτε δολάριο για τη βελτίωση του προϊόντος της.
Τελικά, αν και δεν είχε πάρει τις διαστάσεις που πήρε τώρα η πρακτική του Martin, τον απέλυσαν από την εταιρία εκείνη κι αυτός τους διαμήνησε ότι ως ελέυθερο πουλί θα φτιάξει την δική του εταιρία. Που να ξέρουν ότι το μεγάλο αυτό μυαλό είχε κάνει το πρώτο μόλις εγχείρημά του στο hijacking φαρμακευτικού προϊόντος;
Φαρμακοπειρατής με ομήρους τους ασθενείς!

==========================
 "O σιωπών δοκεί συναινείν"

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου