Το «Αιμίλιος ή Περί Παιδείας» είναι ουσιαστικά ένα έργο που περιγράφει λεπτομερώς τη φιλοσοφία του Ρουσσώ για την εκπαίδευση. Αρχικά δημοσιεύτηκε λίγους μήνες μετά το Κοινωνικό Συμβόλαιο .
Όπως και το Κοινωνικό Συμβόλαιο , το «Αιμίλιος» απαγορεύτηκε αμέσως από τις αρχές του Παρισιού, γεγονός που ώθησε τον Ρουσσώ να εγκαταλείψει τη Γαλλία.
Το κύριο σημείο διαμάχης στο « Αιμίλιος» δεν ήταν η φιλοσοφία του για την εκπαίδευση αυτή καθαυτή.
Αντίθετα, ήταν οι ισχυρισμοί σε ένα μέρος του βιβλίου, την Ομολογία Πίστης του Εφημέριου της Σαβοΐας, όπου ο Ρουσσώ αντιτίθεται στις παραδοσιακές απόψεις για τη θρησκεία, που οδήγησαν στην απαγόρευση του βιβλίου.
Το «Αιμίλιος» είναι μοναδικό από μία άποψη, επειδή είναι γραμμένο ως εν μέρει μυθιστόρημα και εν μέρει φιλοσοφική πραγματεία.
Ο Ρουσσώ θα χρησιμοποιούσε την ίδια μορφή και σε ορισμένα από τα μεταγενέστερα έργα του. Το βιβλίο είναι γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο, με τον αφηγητή ως δάσκαλο, και περιγράφει την εκπαίδευση ενός μαθητή, του Αιμίλιου, από τη γέννηση έως την ενηλικίωση.
Η βασική φιλοσοφία της εκπαίδευσης που υποστηρίζει ο Ρουσσώ στον Αιμίλιο , όπως και η σκέψη του στους δύο πρώτους Λόγους , βασίζεται στην ιδέα ότι οι άνθρωποι είναι καλοί εκ φύσεως.
Ο Αιμίλιος είναι ένα μεγάλο έργο, το οποίο χωρίζεται σε πέντε βιβλία, και το Πρώτο Βιβλίο ξεκινά με τον ισχυρισμό του Ρουσσώ ότι ο στόχος της εκπαίδευσης πρέπει να είναι η καλλιέργεια των φυσικών μας τάσεων.
Αυτό δεν πρέπει να συγχέεται με τον έπαινο του Ρουσσώ για την καθαρή. . .
