Το Φιλοκτήτειο σύνδρομο κοινωνικής αυτοματαίωσης του Δημήτρη Καραμήτσα
"Δεν μας νικά μόνο η συντήρηση. Μας νικά η ηττημένη συνείδηση των ανθρώπων που υποτίθεται ότι θέλουν την αλλαγή."
Υπάρχει μια στάση που πλέον δεν μπορεί να βαφτίζεται ούτε ρεαλισμός ούτε πολιτική ωριμότητα ούτε απογοήτευση. Είναι παραίτηση. Είναι φόβος. Είναι ηττημένη συνείδηση. Είναι έλλειψη σθένους και εγκεφαλικής κατεύθυνσης, επιλογής, πρόθεσης, έλλειψη τάσης και πορείας.
Και το χειρότερο είναι ότι δεν αφορά μόνο τους συντηρητικούς, τους βολεμένους, τους διαχειριστές και ευνοούμενους της παρακμής που οι ίδιοι προκάλεσαν, τους ανθρώπους που ιστορικά φοβούνται κάθε αλλαγή επειδή κάθε αλλαγή απειλεί τη μικρή τους ασφάλεια. Αυτοί είναι, κατά κάποιον τρόπο, αναμενόμενοι.
Το πρόβλημα είναι πλέον στους δικούς μας.
Σε εκείνους που μιλούν για αλλαγή, αλλά δεν παράγουν προτάσεις.
Σε εκείνους που καταγγέλλουν το σύστημα, αλλά δεν φτιάχνουν εργαλεία υπέρβασής του.
Σε εκείνους που οργίζονται, αλλά δεν οργανώνουν.
Σε εκείνους που ξέρουν να αποδομούν τα πάντα, αλλά δεν χτίζουν τίποτα.
Σε εκείνους που πεινούν, αλλά ούτε σπέρνουν, ούτε οργώνουν.
Σε εκείνους που περιμένουν πάντα κάποιον άλλον να πει, να πράξει, να εκτεθεί, να πληρώσει το κόστος.
Πού είστε;
Τι έχετε πάθει;
Τι θα παραδώσουμε στα παιδιά μας;
Μια κατεστραμμένη χώρα όπου όλοι θα ξέρουν να ειρωνεύονται και κανείς δεν θα ξέρει να προτείνει;
Μια κοινωνία που θα έχει εξαιρετική ικανότητα να διακρίνει το λάθος, αλλά καμία δύναμη να σκεφτεί και να παράξει το σωστό;
Έναν λαό εκπαιδευμένο να γκρινιάζει, να υποψιάζεται, να καταγγέλλει, να αποσύρεται και τελικά να ηττάται;
Δεν αρκεί πια η κριτική.
Η κριτική χωρίς πρόταση έχει γίνει καταφύγιο.
Έχει γίνει άλλοθι.
Έχει γίνει ασφαλές κρησφύγετο ανθρώπων που δεν θέλουν να ρισκάρουν ούτε σκέψη, ούτε πράξη.
Διότι η πρόταση εκθέτει. Η πρόταση δεσμεύει. Η πρόταση μπορεί να κριθεί, να απορριφθεί, να πολεμηθεί, να γελοιοποιηθεί. Γι’ αυτό πολλοί προτιμούν την κριτική. Η κριτική σε αφήνει καθαρό. Η πρόταση σε βάζει μέσα στη μάχη.
Αλλά χώρα δεν σώζεται με καθαρούς θεατές.
Χώρα σώζεται με ανθρώπους που σκέφτονται, προτείνουν, συγκρούονται, οργανώνουν, επιμένουν.
Η πρόταση αλλάζει τον κόσμο, η πρόταση είναι ο φορέας της αλλαγής και της υπέρβασης, η πρόταση είναι ο δρόμος της πορείας.
Και εδώ ακριβώς γεννιέται αυτό που πλέον αποκαλώ Φιλοκτήτειο σύνδρομο κοινωνικής αυτοματαίωσης. Είναι η κατάσταση κατά την οποία μια κοινωνία εγκαταλείπει ή απαξιώνει την αναγκαία λύση και τους φορείς της, ενώ ταυτόχρονα οι ίδιοι οι φορείς της αλλαγής εσωτερικεύουν την ήττα, αποσύρονται στην ασφάλεια της κριτικής και παραιτούνται από το καθήκον της πρότασης, της οργάνωσης και της πράξης, απενεργοποιώντας κάθε προοπτική.
Όπως οι Έλληνες εγκατέλειψαν τον Φιλοκτήτη στη Λήμνο, επειδή η πληγή του ήταν ενοχλητική, παρότι κρατούσε το αναγκαίο για τη νίκη τόξο του Ηρακλή, έτσι και η κοινωνία μας εγκαταλείπει συχνά τους φορείς της λύσης. Δεν αντέχει την πληγή τους, την ενόχληση που προκαλούν, το κόστος που φέρουν, την αλήθεια που κουβαλούν. Θέλει το τόξο, αλλά όχι τον τοξότη. Θέλει τη σωτηρία, αλλά όχι την δράση της αναγκαίας αλλαγής.
Όμως το σύνδρομο δεν σταματά εκεί. . .
